Nhân giống dừa thành công bằng phương pháp nuôi cấy mô từ đỉnh sinh trưởng

Nhờ vào sự chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm của các nhà khoa học của Đại học Quốc tế - Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh, Trung tâm Giống và Hoa kiểng tỉnh Bến Tre bước đầu đã nhân giống dừa thành công bằng phương pháp nuôi cấy mô từ đỉnh sinh trưởng giúp tạo được chất lượng đồng đều trong vườn dừa so với cách lấy giống truyền thống, https://vigen.vn/chuoi-ta-qua-cay-mo/ đáp ứng nhu cầu về chất lượng trái trong sản xuất các sản phẩm từ dừa. Bên cạnh đó, ứng dụng phương pháp nuôi cấy mô trong nhân giống cây dừa sẽ giúp lựa chọn được những giống dừa phù họp với từng vùng, thích ứng biến đổi khí hậu trong điều kiện hiện nay.

Hiện nay có 2 phương pháp tuyển chọn giống dừa đó là: phương pháp lai tạo giữa các giống dừa với nhau để lựa chọn giống dừa mới và phương pháp dựa vào quần thể sinh học có sẵn để tuyển chọn cây dừa mẹ lấy giống từ cây dừa mẹ này để nhân giống. Tuy nhiên hai phương pháp này đều có nhược điểm rất lớn, phương pháp lại tạo thời gian lâu lựa chọn ưu thế lai khó; phương pháp lựa chọn giống từ cây dừa mẹ, nếu như dùng trái từ cây dừa mẹ này để ươm cây con, rất khó cho ra những cây dừa mang đặt tính của cây dừa mẹ. Theo đó cây dừa sau này chỉ duy trì từ cây mẹ đặc điểm có nhiều trái còn các đặc điểm khác rất khó duy trì cho thế hệ sau vì cây dừa thụ phấn chéo dễ lai tạo sẽ mất đi những đặt tính tốt của cây dừa mẹ.

Xem thêm: https://vigen.vn/chuoi-laba-cay-mo/

Chính vì thế, việc lựa chọn giống từ hai phương pháp trên không đảm bảo về chất lượng, năng suất của cây dừa trong tương lai cho nên phương pháp ứng dụng công nghệ sinh học trong nhân giống vô tính bằng phương pháp nuôi cấy mô mới có thể đảm bảo cây dừa giống sau này sẽ mang đặt tính giống hoàn toàn cây mẹ.

Đây là thành công bước đầu trong nhân giống vô tính cây dừa bằng phương pháp nuôi cấy mô mà từ trước đến nay chưa thực hiện được do đó mà ngành chức năng cần tiếp tục hoàn thiện quy trình sản xuất, để đáp ứng nhu cầu sản xuất giống dừa trong thời gian tới.

Theo ông Trần Văn Hiệp, xã Châu Bình, huyện Giồng Trôm (Bến Tre), để lựa chọn giống dừa, ông lựa chọn các cây dừa mẹ mang đặc tính nhiều trái, cơm dừa dày, tái dừa lớn…để ươm cây giống. Tuy nhiên, sau khi trồng chỉ có khoảng 30% cây mang đặc tính giống cây dừa mẹ, đa số các cây còn lại không đảm bảo chất lượng, năng suất nên ông đành phải đốn bỏ trồng lại cây khác. Bên cạnh đó, thời gian từ khi trồng cho đến khi ra trái rất lâu, https://vigen.vn/ phải mất đến 5 năm cây dừa mới cho trái. Tuy nhiên, nếu cây dừa không đạt chất lượng, người dân đã bị tốn mất 5 năm để trồng lại cây khác và điều này sẽ ảnh hưởng rất lướng đến kinh tế của người dân.

Phát triển cây giống năng suất cao từ Công nghệ nuôi cấy mô thực vật

Nuôi cấy mô có lẽ đã không mấy xa lạ với người làm nông nghiệp, thậm chí nhiều người còn xem đó như “chìa khóa làm giàu”. https://vigen.vn/chuoi-ta-qua-cay-mo/ Người dân Lâm Đồng đã quá quen thuộc với giống dâu tây, khoai tây hoặc cà chua cấy mô. Nông dân khu vực Tây Bắc chẳng phải đã vượt khó làm giàu ngoạn mục nhờ dược liệu cấy mô (đinh lăng, tam thất, sâm…). Người dân miền sông nước Tây Nam Bộ đã sẵn sàng chuyển đổi một diện tích lớn trồng cây hoa màu và ăn trái cây từ những giống truyền thống thành cây giống cấy mô (hoa lan, chuối cấy mô, thanh long cấy mô, khoai lang cấy mô…).

Nhờ hiệu quả tối ưu mà công nghệ này gây tiếng tăm rộng khắp nên hầu hết nhà nông nào cũng nắm rõ được những ưu điểm vượt trội khi sử dụng cây giống cấy mô. Tuy nhiên, vẫn còn rất nhiều chủ đề liên quan đến công nghệ nuôi cấy cây giống cấy mô mà bất kỳ nhà sản xuất nông nghiệp nào cũng cần hiểu thêm.

Công nghệ nuôi cấy mô thực vật

Lịch sử nuôi cấy mô tế bào thực vật

Lịch sử nuôi cấy mô và tế bào được bắt đầu từ năm 1902, khi nhà sinh lý thực vật người Đức Gottlieb Haberlandt là người đầu tiên dựa trên thuyết tế bào của Schleiden và Schwann đã đề xuất phương pháp nuôi cấy tế bào thực vật được công bố trong bài báo nhan đề “Những thực nghiệm nuôi cấy tế bào thực vật tách biệt”.. Công trình nuôi cấy thành công rễ cà chua trên môi trường lỏng chứa muối khoáng, glucose, dịch chiết nấm men của White (1934) đã khởi đầu cho sự phát triển của nuôi cấy mô thực vật.

Ở Việt Nam, công nghệ nuôi cấy mô được khẳng định qua thành công của công trình nuôi cấy bao phấn lúa và thuốc lá được thực hiện vào năm 1978.

Xem thêm: https://vigen.vn/chuoi-gia-nam-my-cay-mo/

Nuôi cấy mô tế bào thực vật là gì?

Nuôi cấy mô tế bào là tách rời tế bào thực vật trong môi trường dinh dưỡng tựa như cơ thể sống, giúp tế bào phân chia, biệt hóa thành mô, cơ quan, tăng trưởng thành cây hoàn thiện. Những kỹ thuật này dùng để nuôi cấy những tế bào, mô hay những cơ quan thực vật trong điều kiện vô trùng.

Công nghệ nuôi cấy mô tế bào thực vật là gì?

Công nghệ nuôi cấy mô tế bào thực vật hay nhân giống in vitro hay nuôi cấy mô đều là các thuật ngữ miêu tả những cách thức nuôi cấy những bộ phận thực vật trong ống nghiệm cùng môi trường và điều kiện vô trùng. Môi trường trong ống nghiệm có chứa những thành phần dinh dưỡng như muối khoáng, vitamin, những hormone sinh trưởng và đường.

Công cụ dùng trong quá trình nuôi cấy mô tế bào thực vật

Để nuôi được mô tế bào thực vật thì đòi hỏi phải có phòng nuôi cấy với điều kiện môi trường vô trùng và một vài điều điện thiết yếu theo mỗi giống cây giống khác nhau.

Phòng nuôi cấy mô cần có tủ cấy và một vài dụng cụ thủy tinh như: Ống đong, pipet, bình tam giác, cốc thí nghiệm, ống nghiệm, lọ thủy tinh, phễu, bình đun môi trường.

Công cụ sử dụng trong nuôi cấy gồm có: Dao, kéo, phanh, đĩa cấy, … Hết thảy đều làm từ thép không gỉ, chiều dài tùy vào độ dài của bình và ống nghiệm nuôi cấy. Những công cụ được khử trùng bằng nồi hấp tiệt trùng hay đốt nóng kỹ trước lúc sử dụng.

Mọi công cụ dùng trong nuôi cấy mô tế bào thực vật phải đảm bảo đạt tiêu chuẩn, có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng.

Những bước, quy trình nuôi cấy mô tế bào thực vật

Chọn lựa và khử trùng mẫu cấy

Chọn cây mẹ đạt chuẩn cây giống để làm nguyên liệu nhân giống. Chú ý chọn cây mẹ có các phẩm chất vượt trội, https://vigen.vn/ sạch bệnh và hơn hết nên chọn cây trồng trong nhà kính hay cây được trồng theo tiêu chuẩn đặc biệt.

Thời điểm chọn mẫu cấy: Lấy vào giai đoạn tăng trưởng mạnh nhất của cây mẹ.

Tạo thể nhân giống in vitro

Mẫu nuôi được cấy trong môi trường đặc biệt để tạo thể nhân giống in vitro. Gồm hai thể nhân giống in vitro: Thể chồi, thể cắt đốt. Tạo thể nhân giống in vitro căn cứ theo đặc điểm nhân giống ngoài tự nhiên của cây trồng.

Nhân giống lan bằng công nghệ nuôi cấy mô tế bào

Vừa qua, Viện Công nghệ sinh học – Đại học Huế đã áp dụng công nghệ sinh học để sản xuất giống một số loại cây dược liệu, https://vigen.vn/dua-xiem-luc-cay-mo/ cây hoa và cây nông nghiệp có giá trị. Một trong những hướng đầu tư là sản xuất giống cây hoa lan. “Ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ để xây dựng mô hình sản xuất cây giống một số loài lan có giá trị thuộc chi hoàng thảo và đưa ra trồng thử nghiệm tại TP. Huế” được Viện Công nghệ sinh học đưa vào kế hoạch trong thời gian tới.

PGS.TS.Nguyễn Thị Thu Liên, Phó Viện trưởng, cho biết: “Nhu cầu chơi hoa, nhất là hoa lan của người dân thành phố Huế rất cao. Các loài lan thuộc chi hoàng thảo đang rất được ưa chuộng. Do nhu cầu của thị trường lan ngày càng cao, các loài lan rừng đặc biệt là nhóm hoàng thảo đang được khai thác một cách ồ ạt, gây nên tình trạng khan hiếm, cạn kiệt nguồn tài nguyên và dẫn đến tình trạng cung không đủ cầu. Vì vậy, Viện thực hiện nghiên cứu ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ để xây dựng mô hình sản xuất cây giống một số loài lan nhằm mở ra một hướng phát triển ngành nghề nông nghiệp mới cho thành phố. Việc ứng dụng khoa học công nghệ để nhân giống bảo tồn các nguồn gen lan quý này đồng thời cung cấp sản phẩm cho thị trường là hoàn toàn có thể thực hiện và triển khai được ở địa phương”.

Xem thêm: https://vigen.vn/chuoi-vang-musa-papua-cay-mo/

Theo PGS.TS.Thu Liên, phương pháp nhân giống này có thể được ứng dụng cho hầu hết các loại lan bởi ưu điểm hơn phương pháp truyền thống là có thể tạo ra được một số lượng cây giống lớn chỉ từ một vài mẫu tự nhiên ban đầu trong một thời gian ngắn mà không cần tốn quá nhiều diện tích nuôi cấy. Các cây giống tạo thành khỏe mạnh, sinh trưởng tốt, chất lượng đồng đều, rất thích hợp để đưa vào trồng ở quy mô lớn.

Sau hơn một năm triển khai, PGS.TS.Thu Liên và các cộng sự đã nuôi cấy thành công một số loài hồ điệp và các loài lan thuộc chi hoàng thảo. Hiện, trong phòng thí nghiệm và vườn ươm của Viện đã có lượng lớn cây giống và cây giống đã huấn luyện 5-6 tháng. “Mục tiêu của Viện là sản xuất cây giống trong phòng thí nghiệm để có mô hình trồng thử nghiệm rồi tập huấn, nhân rộng mô hình cho người dân trồng. https://vigen.vn/ Khó khăn lớn nhất hiện nay là kinh phí nên rất khó trong nghiên cứu và triển khai. Để đưa ra thị trường trong thời gian tới, chúng tôi rất cần có nhà đầu tư và kinh phí để chuyển giao, tập huấn nhân rộng mô hình sản xuất các giống lan cho nông dân”, PGS.TS.Thu Liên nói.